Een nieuw kabinet, nieuwe toezichttaken voor rijksinspecties, nieuwe samenwerkingsverbanden tussen toezichthouders. Wat hebben we nu echt nodig voor goed toezicht in de toekomst? Ronnie van Diemen, Inspecteur-Generaal van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ), deelt haar visie.

Ronnie van Diemen
Ronnie van Diemen, Inspecteur-Generaal van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ).

Openheid en openbaarmaking

Zorg dat je signalen uit de buitenwereld opvangt. Stel de burger centraal. Bewaak openheid en transparantie. Leer beter communiceren met beleid, politiek en het werkveld. Het zijn voorbeelden van de opgaven die Ronnie van Diemen benoemde toen ze werd geïnterviewd voor de bundel ‘Toekomst van toezicht: een verkenning van wat nodig is’. “Ons werk staat steeds meer in het teken van openheid en openbaarmaking”, zegt Van Diemen over de manier waarop de IGZ zich bezighoudt met de uitdagingen van de toekomst. “We laten zien wie we zijn en wat we doen. En we maken onze inspectierapporten zo veel mogelijk openbaar, zodat onze inspecties zichtbaar en uitlegbaar zijn. Openheid is voor ons geen doel op zich, maar een bijdrage aan het vertrouwen van burgers in de zorg.”

Beeldvorming als aandachtsthema

Omdat in het publieke debat over de gezondheidszorg casuïstiek al snel de boventoon voert, ziet de IGZ de beeldvorming over goede zorg als belangrijk aandachtsthema. Van Diemen: “Dat betekent onder meer dat je als inspectie open bent over je werkwijze op een manier die het publiek begrijpt. En dat is een ambitie die eigenlijk voor alle rijksinspecties geldt.”

Regels en inspecties uitleggen

“De wijze waarop rijksinspecties naar buiten treden zal veranderen”, voorspelt Van Diemen. “Een technocratische houding - ‘dit zijn de regels en daaraan met je je houden’ - is niet meer van deze tijd. Inspecties moeten uitleggen wat de regels in de praktijk betekenen en hoe inspecteurs optreden. Op een zodanige manier dat zeventien miljoen Nederlanders het begrijpen.”

De ogen van de burger

Om deze uitdagingen van de toekomst vorm te geven in het toezicht, besteedt de IGZ in haar werkplan voor 2017 nadrukkelijk aandacht aan het perspectief van burgers. “Door burgers bij ons toezicht te betrekken en zoveel mogelijk te kijken door de ogen van de burger”, legt Van Diemen uit. “Daarnaast hebben we het Landelijk Meldpunt Zorg en bieden we ondersteuning aan bijvoorbeeld klachtencommissies en cliëntenraden. Van zorginstellingen verwachten we dat ze patiënten (of hun naasten) actief betrekken bij calamiteitenonderzoek. En binnenkort laten we ervaringsdeskundigen aansluiten bij inspectiebezoeken in verpleeghuizen. De vraag is daarbij wat voor burgers als goede zorg voelt. Hoe leidt het betrekken van burgers tot andere gesprekken tussen inspecteurs en zorgverleners? We zijn aan het experimenteren met wat werkt."

Rijksinspectie zorg

Wendbaarheid

In een wereld waarin toezicht voortdurend verandert, is de wendbaarheid van inspecties en hun medewerkers essentieel, zegt Van Diemen. “De professionaliteit van inspecteurs - en hun professionele ontwikkeling binnen een dynamisch werkveld - zien we als topprioriteit. Wat betekenen maatschappelijke ontwikkelingen binnen het domein waarop je als inspectie toezicht houdt voor het werk van inspecteurs? En voor de bedrijfsvoering, het personeelsbeleid en het bestuur van de inspecties?”

Blijven leren

Het 'Leertraject startende inspecteur' van de Academie voor Toezicht beschouwt Van Diemen als een belangrijke bijdrage aan het toezicht van de toekomst. “Het leertraject laat inspecteurs al vanaf de start van hun loopbaan zien wat je van elkaar kunt leren. Onderwerpen worden vanuit verschillende richtingen belicht, zodat je leert om steeds over je eigen grenzen heen te kijken. Als je dat eenmaal geleerd hebt, kun je de juiste vragen blijven stellen, alert blijven op wat er in de buitenwereld gebeurt en blijven leren van anderen.”

Ronnie van Diemen, Inspecteur-Generaal IGZ, deelt haar visie