In de interventietoolbox heeft de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid haar werkwijze samengevat. Onderzoeker en programma-adviseur Britt Meuter lichtte de methodiek toe.

Onderbouwde interventies

Britt Meuter: “Bij het maken van een nieuw programma of een plan, zetten we altijd eerst drie stappen op een rij. Stap één is het in kaart brengen van de risico’s. Vervolgens prioriteren we deze. Dit doen we meestal in de vorm van een brainstormsessie of onderzoek. De tweede stap werd voorheen vaak overgeslagen, maar is heel belangrijk. Dit is het analyseren van je doelgroep. Waarom doen ze wat ze doen? Waarom gaat het mis? Waarom overtreden ze de regels? Deze stap vindt vooral plaats in de vorm van een focusgroep met externe en interne specialisten. Bij stap drie kiezen we een onderbouwde interventie of interventiemix. Dit is niet altijd inspecteren of straffen. Er zijn zoveel verschillende mogelijkheden. Welke kies je in welke situatie? De interventietoolbox is een methodiek om samen met collega’s de stappen te doorlopen. Zo komen we tot goede en onderbouwde interventies. We zijn in 2012 begonnen met het vormen van deze methodiek. De uiteindelijke toepassing vindt plaats sinds 2014. Maar, we zijn er nog steeds mee bezig. Door ontwikkelingen in de wetenschap en ervaringen van onze eigen en van andere toezichthouders blijven we leren.”

Kennismarkt Toezicht & gedrag
Kennismarkt Toezicht & gedrag

Een nieuwe taal ontwikkelen

Marc Kuipers vult haar aan. “Er is steeds meer begrip voor nadenken over het maatschappelijk effect. Het is een bron van inspiratie geworden. Niet alleen bij professionals in de uitvoering, maar ook in de politiek en samenleving. Zo zijn we in gesprek met de Kamer. We hebben een nieuwe taal nodig voor het ‘streepjes zetten’. De interventietoolbox past daar mooi bij.”

Voor het karretje spannen

Gespreksleider Hadewych van Kempen van Bureau Inspectieraad vraagt of Kuipers en Meuter niet bang zijn in een paternalistische rol te kruipen. Marc Kuipers: “Dagelijks word je gemanipuleerd, daar zijn honderd en één manieren voor. Dat is niet ons vertrekpunt. De interventietoolbox zorgt ervoor dat je op een andere manier leert kijken. Afgelopen oktober hebben we bijvoorbeeld aandacht gevraagd voor fatsoenlijk werk in de bouw. Daar waar ruim 40% geen risicoanalyse maakt. Gaat het economisch goed, dan hebben ze er geen tijd voor. Gaat het economisch slecht, dan is er geen geld. Die analyse is wettelijk verplicht. De interventie werd een socialmediacampagne, gericht op de versterking van de naleving van fatsoenlijk werk. Dat deden we samen met voorzitters van brancheorganisaties en vakbonden. Een prachtige manier om iedereen te verbinden en het gesprek aan te gaan. Soms kun je er ook voor kiezen om juist niks te doen en het spel over te laten aan anderen. Bij deze campagne hebben we zogezegd andere partijen voor ons karretje gespannen. Andersom hopen wij dat ze ons ook voor hun karretje spannen. Als onze doelen maar overeenkomen.”

Kennismarkt Toezicht & gedrag
Kennismarkt Toezicht & gedrag

Samen naar maatschappelijk effect

Britt Meuter laat in haar presentatie een matrix zien. “Alles wat we leren over interventies, stoppen we in deze matrix. Je ziet de doelgroepen waaronder de nalevers en de overtreders. En per doelgroep staat aangegeven waarom ze een overtreding begaan. Vervolgens zie je welke interventies daarbij kunnen passen. Zo kiezen we wat het beste werkt. En dit werkt niet alleen voor ons, maar ook aan de beleidskant.” Marc Kuipers vult aan: “Hoe meer er aan de beleidskant is geregeld en wordt bevorderd, hoe beter het is. Zo ontstaat er een groter dekkingsterrein. Wij hebben er veel belang bij om beleid mee te krijgen en zullen dit aanjagen waar maar kan. Op deze manier kunnen we ook breder kijken. Verder dan alleen vanuit de eigen organisatie en begroting redeneren. Het gaat uiteindelijk om het maatschappelijk effect. Een voorbeeld: we komen erachter dat onze doelgroep niet alleen last heeft van onderbetaling bij het werk, maar ook van een huisvestigingsprobleem. Als wij dit ontdekken, kunnen we de juiste organisaties daarover informeren. Schouder aan schouder handhaven. De schotten weghalen en een programma vormen om samen te werken en kennis te delen. Daar moeten we echt naar toe.”