Het omvangrijke festivalprogramma op 26 maart omvatte meer dan dertig talks, workshops en presentaties. Benieuwd naar de sessies die u heeft bezocht of naar wat u heeft gemist? Het volledige programma staat nog altijd online op de festivalwebsite. Van verschillende onderdelen zijn daar nu ook de presentaties terug te vinden. In dit gedeelte van het online magazine delen we enkele highlights.

Preview van kwalitatieve 'Staat van het toezicht'

In 2013 publiceerde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) het rapport 'Toezien op publieke belangen'. De vijfde 'verjaardag' van dat rapport was voor de Inspectieraad een goede aanleiding om aan verschillende deskundigen te vragen hoe zij tegen de huidige staat van het toezicht in Nederland aankijken. Vele auteurs werken er inmiddels aan mee. Vier van hen bespraken op het Toezichtfestival wat de lezer in ‘Staat van het Toezicht’ kan verwachten. Onder meer een verkenning van het belang van reflectie op het eigen toezicht en hoe dit in te passen valt in de waan van de dag. Hoe toezichthouders om moeten gaan met hun onafhankelijke positie. En hoe de effecten van toezicht het best gemeten kunnen worden. Daarnaast bespreken de auteurs in de publicatie of en hoe toezichthouders het beste kunnen putten uit nieuwe netwerken die almaar ontstaan. Deelnemers aan de sessie tijdens het Toezichtfestival reageerden enthousiast en positief-kritisch op de concepten. De auteurs gaan hier de komende tijd verder mee aan de slag.

Toezichtfestival 2019
Toezichtfestival 2019

Achter de krantenkoppen

Soms staat een toezichtorganisatie opeens in de publieke schijnwerpers. Er is dan doorgaans kritiek op de wijze waarop de organisatie toezicht heeft gehouden. Wat doet die aandacht met zo’n organisatie en met de betrokken personen? Daarover praatten Wim Bargerbos (inspecteur-generaal Inspectie Veiligheid Defensie), Jan van den Bos (inspecteur-generaal Inspectie Leefomgeving en Transport) en Monique Vogelzang (inspecteur-generaal Inspectie van het Onderwijs) in ‘Achter de krantenkoppen’. In deze podiumgesprekken vertellen ze over de enorme impact op hun organisatie als in de media vernietigende oordelen worden geveld over hun toezicht. Kun je als toezichthouder goed leren omgaan met dit soort aandacht? Tot op zekere hoogte wel, aldus de inspecteurs-generaal, want media-aandacht verloopt vaak volgens een herkenbaar patroon. Maar tegelijkertijd vraagt elke situatie om een eigen aanpak; routine is het nooit. Omdat de ervaringen tijdens deze sessies in vertrouwen werden gedeeld met de aanwezigen, kunnen we niet meer online delen. Het waren in ieder geval boeiende en verhelderende gesprekken!

Toezichtfestival 2019
Toezichtfestival 2019

‘Wij kunnen het beter’

Drie burgerinitiatieven presenteren in aansprekende sneltreinvaart hun activiteiten. Dit in de vorm van een pitch met een filmpje. Ze werken samen met verschillende (Rijks-)toezichthouders en dat levert pittige vragen op die in deze sessie aan de orde komen. Bijvoorbeeld: Verlies je als toezichthouder autoriteit als je samenwerkt met een private partij? Wat zijn succesfactoren voor die samenwerking met bedrijven? En hoe zwaar weegt voor toezichthouders de mening van burgers? Open State Foundation, de Sea Ranger Service en ZorgkaartNederland laten deze vragen de revue passeren.

De Sea Ranger Service is hét voorbeeld van een private partij die samenwerkt met verschillende toezichthouders. Zoals CEO Wietse van der Werf de groep vertelt: “Wij leiden werkloze jongeren op tot sea ranger, een soort boswachter op zee. Zij werken op zeilende werkschepen. Van daaruit beheren ze beschermde zeegebieden, doen ze onderzoek en behouden ze historische zeewrakken. Precies de zaken waaraan toezichthouders op zee niet voldoende toekomen.” 

Ondermijnen de werkzaamheden van de Sea Ranger Service de autoriteit van toezichthouders? Deelnemers aan de sessie betwijfelen dat. Wietse vat hun mening samen: “Jullie vinden gelukkig net als wij dat ons werk de autoriteit van toezichthouders niet aantast. We vullen toezichthouders juist aan! Bovendien zijn wij een sociale onderneming en hebben we dus geen winstoogmerk.” De groep is het erover eens dat je wel eerst goed moet weten met welke partij je te maken hebt en welke (financiële) belangen er spelen voordat je tot een samenwerking over gaat.

Toezichtfestival 2019
Toezichtfestival 2019

Titia Lekkerkerk van Patiëntenfederatie Nederland presenteert tijdens deze sessie het initiatief ZorgkaartNederland. “Wij verzorgen een website waar patiënten recensies kunnen achterlaten van zorgverleners en zorginstellingen”, vertelt zij. “Die recensies kunnen toezichthouders helpen problemen te signaleren. Zo gaven patiënten op onze site al maanden voor het faillissement van het Slotervaartziekenhuis aan dat het daar niet goed ging.” De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd neemt de waardering van patiënten mee in analyses. 

Tom Kunzler van de Open State Foundation vertelt dat zijn stichting werkt aan de maximale (digitale) transparantie van overheden door data te ontsluiten en door te hergebruiken. Hij vertelt bevlogen over hoe dat de democratie bevordert en ook de verantwoording en participatie tussen burgers, politie en de overheid. Daarvoor werkt de Open State Foundation samen met overheden op verschillende niveaus: provincies, gemeenten, ministeries, maar bijvoorbeeld ook de Algemene Rekenkamer, universiteiten, de Nationale ombudsman en andere kwaliteitsinstituten.

De discussie gaat over de toegevoegde waarde van de verschillende initiatieven. Hoewel hier en daar de toegevoegde waarde onder de spreekwoordelijke loep wordt gelegd, zoals bijvoorbeeld de waarde van meningen van patiënten, is de algemene conclusie over samenwerking met niet-publieke partners hoofdzakelijk positief. Die samenwerking kan toezicht nog effectiever maken, zonder de autoriteit van toezichthouders te schaden. Zolang de partijen maar goed met elkaar overleggen. En zolang er geen commerciële belangen in het spel zijn.